Với các khoản chi lớn bằng ngoại tệ như học phí, chuyến du lịch dài ngày hay chi phí đầu tiên khi sang nước ngoài làm việc, việc chuẩn bị ngoại tệ một lần có thể khiến ngân sách chịu tác động lớn từ tỷ giá. Bài viết phân tích cách chia đợt mua, cách theo dõi tỷ giá và cách kết hợp với kế hoạch chi tiêu.
1. Lý do nên chia khoản mua ngoại tệ thành nhiều đợt
Chia đợt mua ngoại tệ là cách làm giúp chi phí trung bình bằng tiền Việt ổn định hơn so với việc dồn toàn bộ vào một thời điểm.
Khi mua toàn bộ ngoại tệ trong một lần, chi phí bằng tiền Việt phụ thuộc hoàn toàn vào tỷ giá của ngày giao dịch đó. Nếu thời điểm này rơi vào giai đoạn tỷ giá cao hơn mặt bằng chung, toàn bộ khoản chi đều chịu mức giá đó. Ngược lại, khi chia thành nhiều đợt trải đều trong vài tháng, mỗi đợt được mua ở một mức tỷ giá khác nhau, và chi phí cuối cùng là mức bình quân của các đợt.
Mức bình quân này không nhằm đạt được tỷ giá thấp hơn thị trường, mà giúp chi phí ít bị ảnh hưởng bởi biến động trong một thời điểm cụ thể. Đây là cách tiếp cận phù hợp với cá nhân và gia đình, những người cần sự ổn định cho kế hoạch tài chính hơn là tìm kiếm lợi ích từ chênh lệch tỷ giá.
Bên cạnh tác động về tỷ giá, chia đợt còn giúp dòng tiền gia đình nhẹ nhàng hơn. Thay vì cần một khoản tiền Việt lớn tại một thời điểm, gia đình có thể dùng thu nhập hằng tháng để mua dần, giữ nguyên các khoản tiết kiệm hoặc dự phòng khác. Cách làm này đặc biệt phù hợp khi khoản chi được biết trước nhiều tháng, như học phí của năm học tới hoặc chuyến đi đã đặt lịch, vì gia đình có đủ thời gian để trải đều các đợt mua.
2. Xây dựng lịch mua theo thời hạn của khoản chi
Một lịch mua hợp lý phụ thuộc vào thời điểm cần thanh toán và quy mô của khoản chi.
Bước đầu tiên là xác định chính xác số ngoại tệ cần có và ngày cần thanh toán. Từ đó, gia đình chia khoảng thời gian còn lại thành các mốc đều nhau, chẳng hạn mỗi tháng một lần hoặc mỗi hai tuần một lần, và phân bổ số ngoại tệ cần mua cho từng mốc.
Một lịch mua mẫu cho khoản chi cần thanh toán sau sáu tháng có thể như sau:
- Chia tổng số ngoại tệ cần có thành sáu phần, mỗi tháng mua một phần vào một ngày cố định
- Đợt cuối được đặt cách ngày thanh toán ít nhất vài ngày làm việc để chủ động thời gian xử lý
- Nếu có thay đổi về số tiền cần chi, điều chỉnh số lượng ở các đợt còn lại thay vì thay đổi toàn bộ kế hoạch
Việc mua vào một ngày cố định trong tháng giúp loại bỏ yếu tố cảm tính khi quyết định thời điểm giao dịch. Thay vì cố gắng chờ đợi một mức giá thấp hơn, gia đình chỉ cần tuân thủ lịch đã đặt ra. Theo dõi giá đô vẫn cần thiết để ước tính số tiền Việt cần chuẩn bị cho mỗi đợt, nhưng không nên trở thành lý do để trì hoãn hoặc dồn các đợt mua lại với nhau.
3. Theo dõi tỷ giá và quản lý số ngoại tệ đã mua
Trong suốt quá trình mua theo đợt, việc ghi chép và quản lý số ngoại tệ đã có là điều kiện để kế hoạch được thực hiện trọn vẹn.
Sau mỗi đợt mua, gia đình ghi lại số ngoại tệ đã mua, mức tỷ giá áp dụng và số tiền Việt đã chi. Bảng ghi chép này cho biết tỷ giá bình quân đến thời điểm hiện tại, số ngoại tệ còn thiếu và số tiền Việt dự kiến cho các đợt còn lại.
Về hình thức lưu giữ, ngoại tệ đã mua có thể được giữ trong tài khoản ngoại tệ tại ngân hàng nếu khoản chi được thanh toán bằng chuyển khoản, chẳng hạn học phí hay phí đặt cọc. Với nhu cầu tiền mặt cho chuyến đi, gia đình có thể mua chuyển khoản trong các đợt đầu và rút tiền mặt vào đợt cuối, hoặc mua tiền mặt theo từng đợt và bảo quản cẩn thận tại nhà.
Khi đến gần thời điểm thanh toán, gia đình nên rà soát lại tổng số ngoại tệ đã có với số tiền thực tế cần chi, vì học phí, giá tour hoặc chi phí dự kiến có thể đã thay đổi so với lúc lập kế hoạch. Phần chênh lệch nhỏ có thể được bổ sung trong đợt cuối cùng. Nếu số ngoại tệ đã mua nhiều hơn nhu cầu thực tế, phần dư có thể được giữ lại cho các khoản chi tiếp theo cùng loại tiền.
Mua ngoại tệ theo nhiều đợt giúp khoản chi lớn bằng ngoại tệ có chi phí bình quân ổn định, dòng tiền gia đình nhẹ nhàng hơn và kế hoạch được thực hiện theo lịch rõ ràng. Khi kết hợp với việc ghi chép đầy đủ sau mỗi đợt, gia đình luôn nắm được tiến độ chuẩn bị và chủ động trước ngày thanh toán.