Từ nạp tiền điện thoại, thanh toán hóa đơn đến mua sắm tại cửa hàng, phần lớn chi tiêu hằng ngày hiện có thể thực hiện qua điện thoại. Bài viết phân tích lợi ích của thói quen này, cách theo dõi các khoản chi nhỏ và cách sắp xếp số dư trong tài khoản cho hợp lý.
1. Thanh toán không tiền mặt đang thay đổi thói quen chi tiêu của người Việt
Sự phổ biến của mã QR, ví điện tử và ứng dụng ngân hàng đã khiến nhiều giao dịch nhỏ hằng ngày chuyển sang hình thức không tiền mặt.
Chỉ với một chiếc điện thoại, người dùng có thể thanh toán tại cửa hàng tiện lợi, quán ăn, chợ truyền thống có treo mã QR hay các dịch vụ gọi xe, giao hàng. Giao dịch được thực hiện trong vài giây, không cần chuẩn bị tiền lẻ và không phải chờ thối tiền.
Với các dịch vụ thiết yếu như điện thoại di động, việc thanh toán trực tuyến cũng trở nên quen thuộc. Thay vì mua thẻ cào tại cửa hàng, nhiều người chọn nạp thẻ Viettel hoặc nhà mạng khác ngay trên ứng dụng ngân hàng, chọn mệnh giá và nhận tiền vào tài khoản điện thoại gần như tức thì. Một số ứng dụng còn cho phép lưu số điện thoại của người thân để nạp nhanh cho các lần sau.
Lợi ích rõ nhất của thanh toán không tiền mặt là mọi giao dịch đều được ghi nhận. Mỗi khoản chi có thời gian, số tiền và nơi nhận cụ thể, tạo thành dữ liệu để người dùng xem lại thói quen chi tiêu của mình thay vì phải dựa vào trí nhớ như khi dùng tiền mặt.
Thanh toán bằng mã QR giúp mỗi khoản chi hằng ngày được ghi nhận rõ ràng.
2. Theo dõi các khoản chi nhỏ để giữ ngân sách ổn định
Thanh toán thuận tiện là ưu điểm, đồng thời cũng là lý do người dùng cần chủ động theo dõi các khoản chi nhỏ phát sinh thường xuyên.
Khi mỗi giao dịch chỉ mất vài giây, tổng các khoản chi nhỏ trong tháng như cà phê, đồ ăn vặt, phí giao hàng hay nạp tiền điện thoại có thể chiếm tỷ trọng đáng kể mà người dùng không nhận ra ngay. Giả sử mỗi ngày phát sinh vài giao dịch nhỏ, sau một tháng, tổng số tiền này có thể tương đương một khoản chi cố định như tiền internet hoặc tiền điện.
Nhiều ứng dụng ngân hàng hiện hỗ trợ phân loại chi tiêu tự động theo nhóm như ăn uống, di chuyển, hóa đơn, mua sắm. Người dùng có thể dành vài phút mỗi tuần để xem báo cáo này và so sánh với ngân sách đã đặt ra.
Một số cách giúp kiểm soát các khoản chi nhỏ:
- Đặt hạn mức chi tiêu cho từng nhóm và theo dõi mức đã dùng trong tháng
- Bật thông báo biến động số dư để nắm từng giao dịch ngay khi phát sinh
- Gom các khoản định kỳ như nạp tiền điện thoại, gói dữ liệu vào một ngày cố định
Khi các khoản chi nhỏ được theo dõi đều đặn, người dùng dễ nhận ra khoản nào thực sự cần thiết và khoản nào có thể điều chỉnh để dành cho mục tiêu khác.
3. Sắp xếp số dư giữa tài khoản thanh toán và tiền gửi
Khi phần lớn chi tiêu diễn ra qua tài khoản, việc quyết định nên giữ bao nhiêu tiền trong tài khoản thanh toán trở thành một phần quan trọng của quản lý tài chính cá nhân.
Tài khoản thanh toán cần đủ số dư cho chi tiêu dự kiến của tháng cùng một khoản đệm nhỏ cho các giao dịch phát sinh. Tuy nhiên, giữ quá nhiều tiền trong tài khoản này khiến phần tiền chưa dùng đến không được sinh lời như kỳ vọng, đồng thời dễ bị chi tiêu vượt kế hoạch.
Một cách sắp xếp phổ biến là chia thu nhập hằng tháng thành ba phần: phần chi tiêu giữ trong tài khoản thanh toán, phần quỹ dự phòng ở nơi dễ rút và phần tích lũy gửi có kỳ hạn. Khi lựa chọn kỳ hạn cho phần tích lũy, người dùng có thể tham khảo lãi suất ngân hàng ở các kỳ hạn khác nhau và chọn kỳ hạn phù hợp với thời điểm dự kiến cần dùng khoản tiền đó.
Việc tự động hóa cũng giúp duy trì cách phân bổ này. Nhiều người thiết lập lệnh chuyển tiền định kỳ vào tài khoản tiết kiệm ngay sau ngày nhận lương, nhờ đó phần tích lũy được tách ra trước khi phát sinh chi tiêu trong tháng.
Cuối mỗi tháng, phần số dư còn lại trong tài khoản thanh toán có thể được chuyển bổ sung vào quỹ dự phòng hoặc khoản tích lũy, giúp tiền nhàn rỗi không nằm yên trong tài khoản chi tiêu.
Để việc phân bổ duy trì được lâu dài, người dùng có thể dành một thời điểm cố định trong tháng để rà soát lại các khoản chi qua tài khoản. Khi so sánh với tháng trước, những nhóm chi tiêu tăng nhanh sẽ hiện ra rõ ràng, từ đó có cơ sở điều chỉnh hạn mức chi cho tháng tiếp theo mà không ảnh hưởng đến phần tiền đã dành cho tích lũy.
Thanh toán không tiền mặt giúp chi tiêu hằng ngày nhanh gọn và minh bạch hơn. Khi kết hợp với thói quen theo dõi các khoản chi nhỏ và phân bổ số dư hợp lý giữa tài khoản thanh toán, quỹ dự phòng và tiền gửi, người dùng có thể vừa tận dụng sự tiện lợi vừa giữ được kế hoạch tài chính ổn định.
Phân bổ số dư hợp lý giúp tiền nhàn rỗi không nằm yên trong tài khoản chi tiêu.